(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 061

॥ శ్రీః ॥
1.61. అధ్యాయః 061
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
వైశంపాయనేన జనమేజయాయ సంక్షిప్య భారతకథాకథనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-61-0x(297)(2385)
`శృణు రాజన్యథా వీరా భ్రాతరః పంచ పాండవాః।
విరోధమన్వగచ్ఛంత ధార్తరాష్ట్రైర్దురాత్మభిః॥' 1-61-1(2386)
గురవే ప్రాఙ్నమస్కృత్య మనోబుద్ధిసమాధిభిః।
సంపూజ్య చ ద్విజాన్సర్వాంస్తథాన్యాన్విదుషో జనాన్॥ 1-61-2(2387)
మహర్షేర్విశ్రుతస్యేహ సర్వలోకేషు ధీమతః।
ప్రవక్ష్యామి మతం కృత్స్నం వ్యాసస్యామితతేజసః॥ 1-61-3(2388)
శ్రోతుం పాత్రం చ రాజంస్త్వం ప్రాప్యేమాం భారతీం కథాం।
గురోర్వక్త్రపరిస్పందో మనః ప్రోత్సాహతీవ మే॥ 1-61-4(2389)
శృణు రాజన్యథా భేదః కురుపాండవయోరభూత్।
రాజ్యార్థే ద్యూతసంభూతో వనవాసస్తథైవ చ॥ 1-61-5(2390)
యథా చ యుద్ధమభవత్పృథివీక్షయకారకం।
తత్తేఽహం కథయిష్యామి పృచ్ఛతే భరతర్షభ॥ 1-61-6(2391)
మృతే పితరి తే వీరా వనాదేత్య స్వమందిరం।
నచిరాదేవ విద్వాంసో వేదే ధనుషి చాభవన్॥ 1-61-7(2392)
తాంస్తథా సత్వవీర్యౌజఃసంపన్నాన్పౌరసంమతాన్।
నామృష్యన్కురవో దృష్ట్వా పాండవాఞ్శ్రీయశోభృతః॥ 1-61-8(2393)
తతో దుర్యోధనః క్రూరః కర్ణశ్చ సహసౌబలః।
తేషాం నిగ్రహనిర్వాసాన్వివిధాంస్తే సమారభన్॥ 1-61-9(2394)
తతో దుర్యోధనః క్రూరః కులింగస్య మతే స్థితః।
పాండవాన్వివిధోపాయై రాజ్యహేతోరపీడయత్॥ 1-61-10(2395)
దదావథ విషం పాపో భీమాయ ధృతరాష్ట్రజః।
జరయామాస తద్వీరః సహాన్నేన వృకోదరః॥ 1-61-11(2396)
ప్రమాణకోట్యాం సంసుప్తం పునర్బద్ధ్వా వృకోదరం।
తోయేషు భీమం గంగాయాః ప్రక్షిప్య పురమావ్రజత్॥ 1-61-12(2397)
యదా విబుద్ధః కౌంతేయస్తదా సంఛిద్య బంధనం।
ఉదతిష్ఠన్మహాబాహుర్భీమసేనో గతవ్యథః॥ 1-61-13(2398)
ఆశీవిషైః కృష్ణసర్పైః సుప్తం చైనమదంశయత్।
సర్వేష్వేవాంగదేశేషు న మమార స శత్రుహా॥ 1-61-14(2399)
తేషాం తు విప్రకారేషు తేషు తేషు మహామతిః।
మోక్షణే ప్రతికారే చ విదురోఽవహితోఽభవత్॥ 1-61-15(2400)
స్వర్గస్థో జీవలోకస్య యథా శక్రః సుఖావహః।
పాండవానాం తథా నిత్యం విదురోఽపి సుఖావహః॥ 1-61-16(2401)
యదా తు వివిధోపాయైః సంవృతైర్వివృతైరపి।
నాశకద్వినిహంతుం తాందైవభావ్యర్థరక్షితాన్॥ 1-61-17(2402)
తతః సంమంత్ర్య సచివైర్వృషదుఃశాసనాదిభిః।
ధృతరాష్ట్రమనుజ్ఞాప్య జాతుషం గృహమాదిశత్॥ 1-61-18(2403)
`తత్ర తాన్వాసయామాస పాండవానమితౌజసః।'
సుతప్రియైషీ తాన్రాజా పాండవానంబికాసుతః।
తతో వివాసయామాస రాజ్యభోగబుభుక్షయా॥ 1-61-19(2404)
తే ప్రాతిష్ఠంత సహితా నగరాన్నాగసాహ్వయాత్।
ప్రస్థానే చాభవన్మంత్రీ క్షత్తా తేషాం మహాత్మనాం॥ 1-61-20(2405)
తేన ముక్తా జతుగృహాన్నిశీథే ప్రాద్రవన్వనం।
తతః సంప్రాప్య కౌంతేయా నగరం వారణావతం॥ 1-61-21(2406)
న్యవసంత మహాత్మానో మాత్రా సహ పరంతపాః।
ధృతరాష్ట్రేణ చాజ్ఞప్తా ఉషితా జాతుషే గృహే॥ 1-61-22(2407)
పురోచనాద్రక్షమాణాః సంవత్సరమతంద్రితాః।
సురుంగాం కారయిత్వా తు విదురేణ ప్రచోదితాః॥ 1-61-23(2408)
ఆదీప్య జాతుషం వేశ్మ దగ్ధ్వా చైవ పురోచనం।
ప్రాద్రవన్భయసంవిగ్నా మాత్రా సహ పంతపాః॥ 1-61-24(2409)
దదృశుర్దారుమం రక్షో హిడింబం వననిర్ఝరే।
హత్వా చ తం రాక్షసేంద్రం భీతాః సమవబోధనాత్॥ 1-61-25(2410)
నిశి సంప్రాద్రవన్పార్థా ధార్తరాష్ట్రభయార్దితాః।
ప్రాప్తా హిడింబా భీమేన యత్ర జాతో ఘటోత్కచః॥ 1-61-26(2411)
ఏకచక్రాం తతో హత్వా పాండవాః సంశితవ్రతాః।
వేదాధ్యయనసంపన్నాస్తేఽభవన్బ్రహ్మచారిణః॥ 1-61-27(2412)
తే తత్ర నియతాః కాలం కంచిదూషుర్నరర్షభాః।
మాత్రా సహైకచక్రాయాం బ్రాహ్మణస్య నివేశనే॥ 1-61-28(2413)
తత్రాససాద క్షుధితం పురుషాదం వృకోదరః।
భీమసేనో మహాబాహుర్బకం నామ మహాబలం॥ 1-61-29(2414)
తం చాపి పురుషవ్యాఘ్రో బాహువీర్యేణ పాండవః।
నిహత్య తరసా వీరో నాగరాన్పర్యసాంత్వయత్॥ 1-61-30(2415)
తతస్తే శుశ్రువుః కృష్ణాం పంచాలేషు స్వయంవరాం।
శ్రుత్వా చైవాభ్యగచ్ఛ్త గత్వా చైవాలభంత తాం॥ 1-61-31(2416)
తే తత్ర ద్రౌపదీం లబ్ధ్వా పరిసంవత్సరోషితాః।
విదితా హాస్తినపురం ప్రత్యాజగ్మురరిందమాః॥ 1-61-32(2417)
తే ఉక్తా ధృతరాష్ట్రేణ రాజ్ఞా శాంతనవేన చ।
భ్రాతృభిర్విగ్రహస్తాత కథం వో న భవేదితి॥ 1-61-33(2418)
అస్మాభిః ఖాండవప్రస్థే యుష్మద్వాసోఽనుచింతితః।
తస్మాజ్జనపదోపేతం సువిభక్తమహాపథం॥ 1-61-34(2419)
వాసాయ స్వాండవప్రస్థం వ్రజధ్వం గతమత్సరాః।
తయోస్తే వచనాజ్జగ్ముః సహ సర్వైః సుహృజ్జనైః॥ 1-61-35(2420)
నగరం ఖాండవప్రస్థం రత్నాన్యాదాయ సర్వశః।
తత్ర తే న్యవసన్పార్థాః సంవత్సరగణాంన్బహూన్॥ 1-61-36(2421)
వశే శస్త్రప్రతాపేన కుర్వంతోఽన్యాన్మహీభృతః।
ఏవం ధర్మప్రధానాస్తే సత్యవ్రతపరాయణాః॥ 1-61-37(2422)
అప్రమత్తోత్థితాః క్షాంతాః ప్రతపంతోఽహితాన్బహూన్।
అజయద్భీమసేనస్తు దిశం ప్రాచీం మహాయశాః॥ 1-61-38(2423)
ఉదీచీమర్జునో వీరః ప్రతీచీం నకులస్తథా।
దక్షిణాం సహదేవస్తు విజిగ్యే పరవీరహా॥ 1-61-39(2424)
ఏవం చక్రురిమాం సర్వే వశే కృత్స్నాం వసుంధరాం।
పంచభిః సూర్యసంకాశైః సూర్యేణ చ విరాజతా॥ 1-61-40(2425)
షట్సూర్యేవాభవత్పృథ్వీ పాండవైః సత్యవిక్రమైః।
తతో నిమిత్తే కస్మింశ్చిద్ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః॥ 1-61-41(2426)
వనం ప్రస్థాపయామాస తేజస్వీ సత్యవిక్రమః।
ప్రాణేభ్యోఽపి ప్రియతరం భ్రాతరం సవ్యసాచినం॥ 1-61-42(2427)
అర్జునం పురుషవ్యాఘ్రం స్థిరాత్మానం గుణైర్యుతం।
స వై సంవత్సరం పూర్ణం మాసం చైకం వనే వసన్॥ 1-61-43(2428)
`తీర్థయాత్రాం చ కృతవాన్నాగకన్యామవాప చ।
పాండ్యస్య తనయాం లబ్ధ్వా తత్ర తాభ్యాంసహోషితః'॥ 1-61-44(2429)
తతోఽగచ్ఛద్ధృషీకేశం ద్వారవత్యాం కదాచన।
లబ్ధవాంస్తత్ర బీభత్సుర్భార్యాం రాజీవలోచనాం॥ 1-61-45(2430)
అనుజాం వాసుదేవస్య సుభద్రాం భద్రభాషిణీం।
సా శచీవ మహేంద్రేణ శ్రీః కృష్ణేనేవ సంగతా॥ 1-61-46(2431)
సుభద్రా యుయుజే ప్రీత్యా పాండవేనార్జునేన హ।
అతర్పయచ్చ కౌంతేయః ఖాండవే హవ్యవాహనం॥ 1-61-47(2432)
బీభత్సుర్వాసుదేవేన సహితో నృపస్తమ।
నాతిభారో హి పార్థస్య కేశవేన సహాభవత్॥ 1-61-48(2433)
వ్యవసాయసహాయస్య విష్ణోః శత్రువధేష్వివ।
పార్థాయాగ్నిర్దదౌ చాపి గాండీవం ధనురుత్తమం॥ 1-61-49(2434)
ఇషుధీ చాక్షయైర్బాణై రథం చ కపిలక్షణం।
మోక్షయామాస బీభత్సుర్మయం యత్ర మహాసురం॥ 1-61-50(2435)
స చకార సభాం దివ్యాం సర్వరత్నసమాచితాం।
తస్యాం దుర్యోధనో మందో లోభం చక్రే సుదుర్మతిః॥ 1-61-51(2436)
తతోఽక్షైర్వంచయిత్వా చ సౌబలేన యుధిష్ఠిరం।
వనం ప్రస్థాపయామాస సప్తవర్షాణి పంచ చ॥ 1-61-52(2437)
అజ్ఞాతమేకం రాష్ట్రే చ తతో వర్షం త్రయోదశం।
తతశ్చతుర్దశే వర్షే యాచమానాః స్వకం వసు॥ 1-61-53(2438)
నాలభంత మహారాజ తతో యుద్ధమవర్తత।
తతస్తే క్షత్రముత్సాద్య హత్వా దుర్యోధనం నృపం॥ 1-61-54(2439)
రాజ్యం విహతభూయిష్ఠం ప్రత్యపద్యంత పాండవాః।
`ఇష్ట్వా క్రతూంశ్చ వివిధానశ్వమేధాదికాన్బహూన్॥ 1-61-55(2440)
ధృతరాష్ట్రే గతే స్వర్గం విదురే పంచతాం గతే।
గమయిత్వా క్రియాం స్వర్గ్యాం రాజ్ఞామమితతేజసాం॥ 1-61-56(2441)
స్వం ధామ యాతే వార్ష్ణేయే కృష్ణదారాన్ప్రరక్ష్య చ।
మహాప్రస్థానికం కృత్వా గతాః స్వర్గమనుత్తమం'॥ 1-61-57(2442)
ఏవమేతత్పురావృత్తం తేషామక్లిష్టకర్మణాం।
భేదో రాజ్యవినాశశ్చ జయశ్చ జయతాంవర॥ ॥ 1-61-58(2443)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి అంశావతరణపర్వణి ఏకషష్టితమోఽధ్యాయః॥ 61 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-61-4 ప్రోత్సాహతీవ ప్రోత్సాహయతీవ। పరిస్పందముదుత్సాహయతీవ మే ఇతి పాఠేగురోర్వక్త్రపరిస్పందస్త్వం కథాం కథయేత్యాజ్ఞావచనం తజ్జన్యా ముత్ప్రీతిః సా ప్రోత్సాహయతీ॥ 4 ॥ 1-61-7 నచిరాత్ శీఘ్ర। విద్వాంసోఽమవన్॥ 1-61-12 ప్రమాణకోట్యాం గంగాయాస్తీర్థవిశేషే। వృకనామా బహుభ క్షోఽగ్నిరుదరే యస్య స వృకోదరః॥ 1-61-17 సంవృతైర్గుప్తైః। వివృతై ప్రకాశైః। దైవభావ్యర్థరక్షితాన్ దైవేనాదృష్టేన భావీ కురుక్షయపాండ వరాజ్యలాభాదిరర్థస్తస్మై రక్షితాన్॥ 1-61-18 వృషః కర్ణః జాతుషం లాక్షామయం॥ 1-61-20 అభవన్మిత్రమిత్యపి పాఠః। క్షత్తా విదురః॥ 1-61-21 తేన క్షత్తుర్మంత్రణేన॥ 1-61-31 స్వయం వృణుతే ఇతి స్వయంవరా తాం॥ 1-61-33 శాంతనవేన భీష్మేణ॥ 1-61-36 ఆదాయ భాగశ ఇత్యపి పాఠః॥ 1-61-48 నాతీతి ఖాండవదాహ ఇతి శేషః॥ 1-61-49 వ్యవసాయో బుద్ధిః॥ 1-61-50 బాణైర్యుక్తావితి శేషః। కపిలక్షణం వానరధ్వజం। యత్ర ఖాండవదాహే॥ ఏకషష్టితమోఽధ్యాయః॥ 61 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.